ΓΛΥΚΙΑ ΕΞΑΨΗ
Υποτίθεται ότι θα γυρίζαμε αυτή την ταινία πέρυσι.
Κάπου στην Πολωνία.
Κάπου που να υπήρχε ένα ποτάμι, μια γέφυρα, μια θεατρική σκηνή.
Θυμάμαι που ήρθα στον Αντρέι για να του πω ότι δε μπορούσα να το κάνω.
Ότι έπρεπε να πάω στη Βαρσοβία.
Στην πραγματικότητα, τότε σκεφτόμουν...
...ότι θα μπορούσαμε να την κάνουμε κάπου κοντά.
Δεν ήξερα τι μας περίμενε.
Θυμάμαι την έκφραση στο πρόσωπο του Αντρέι όταν του είπα για την χημειοθεραπεία του Edward.
Ότι δεν μπορούσα να τον αφήσω τότε
Ότι ήταν άρρωστος.
Μου είπε εντάξει, ότι το καταλαβαίνει,
και ότι θα ψάξουν για ένα μέρος κάπου κοντά.
Τώρα που το σκέφτομαι, μάλλον ήταν αδύνατον.
Δεν είχα καταλάβει...
...πόσο έντονες θα ήταν οι μέρες που θα έρχονταν.
Δεν πίστευα ότι τα πράγματα θα χειροτέρευαν τόσο.
Οι γιατροί είπαν:
"Προσπάθησε να περνάς όπως περνάς συνήθωςl."
Δεν είχε καθόλου ενέργεια μέσα του.
Δεν μπορούσε να περπατήσει.
Εγώ εξακολουθούσα και έπαιρνα φωτογραφίες.
Για κάθε περίπτωση...
Με άφηνε και φαινόταν και χαρούμενος.
Σκεφτόμουν το πως το επάγγελμά σου επηρεάζει τον τρόπο που σκέφτεσαι.
Εικονολήπτης.
Ήξερε πόσο σημαντικό είναι
να αιχμαλωτίζεις την εικόνα, την έκφραση,
την στιγμή.
Συχνά τον έπαιρνα φωτογραφίες όταν κοιμότανε.
Σχεδόν πάντα, όταν ξύπναγε μετά από λίγο μου χαμογελούσε ειρωνικά.
Δεν ξέρω τι αισθανόμουν τότε.
Δεν με είχε κυριεύσει ο πανικός.
Ηρεμία.
Τον πήγα για την αξονική τομογραφία.
Του βρήκαν στο κεφάλι τρεις μικρούς όγκους, τίποτα περισσότερο.
Τίποτα άλλο.
Και ότι δεν αλλάζανε, δεν μεγαλώνανε.
Τίποτε δεν άλλαζε.
Δεν υπήρχαν μεταστάσεις.
Όλα φαινόντουσαν καλά.
Είχαμε αλλάξει διάθεση. Γελάγαμε συνέχεια.
Βάψαμε τα δωμάτια. Τον έπαιρνα φωτογραφίες μέσα στα άδεια δωμάτια.
Όταν γυρίζαμε στο σπίτι από την χημειοθεραπεία,
πάνω από δέκα φορές σταμάτησα για να κατουρήσει.
Γελάγαμε συνέχεια γι αυτό. Σταματούσαμε όπου βρίσκαμε για κατούρημα.
Τον έπαιρνα φωτογραφίες μέσα από το τζάμι του αυτοκινήτου.
Τώρα συνέχεια κοιτάω αυτές τις φωτογραφίες.
Είναι κάτι σαν θησαυρός για μένα.
Ούτε τον αριθμό του κινητού του δεν ακύρωσα. Πληρώνω κανονικά τον λογαριασμό
και το έχω κρατήσει για μένα. Κάποιες φορές μάλιστα του κάνω και κλήση.
Μέσα στο κινητό είναι και το μήνυμα που ηχογράφησε.
Καμιά φορά του αφήνω και μήνυμα. Του τηλεφωνώ πάντα...
Σχεδόν για ο,τιδήποτε με απασχολεί.
Για κάθε πρόβλημά μου. Πάντα ήξερε πως θα με γλιτώσει.
Το τηλέφωνό του, είναι ακόμη εδώ και περιμένει...
... οποιοσδήποτε μπορεί να τηλεφωνήσει.
"ΓΛΥΚΙΑ ΕΞΑΨΗ"
- Από την αρχή; - Σωστά.
- Αυτό είναι το πιο σημαντικό μέρος. - Το πιο όμορφο.
Τα φύλλα του άκορου έχουν δύο αρώματα.
Όταν το τρίβεις με τα δύο δάκτυλα και λυγίσεις το πράσινο φύλλο του...
Σωστά, να το λυγίσεις.
...αναδίδει μια μυρωδιά,
ένα αιθαίριο άρωμα από νερό που το σκιάζουν οι συμήδες, όπως λέει και ο Slowacki.
Και αν κάποιος το κόψει,
αν κάποιος χώσει τη μύτη του στην άκρη του φυτού,
εκτός από το άρωμα που μοιάζει με λιβάνι,
θα ανακαλύψει μια μυρωδιά λάσπης,
σάπιου ψαριού,
χώματος,
το άρωμα του θανάτου.
Αυτό το άρωμα, στην απαρχή της ζωής μου
αναμείχτηκε με τη εικόνα ενός βίαιου θανάτου.
Η Marta έχασε τα δύο της αγόρια στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής
και τώρα είναι απελπιστικά μόνη.
Ο άντρας της, πάντα απασχολημένος.
Εκτός από τη δουλειά του στο νοσοκομείο, έχει και το ιδιωτικό του ιατρείο.
Η Marta νιώθει πολύ άσχημα που είναι μόνη.
Θα πρέπει βέβαια να προστεθεί ότι η Marta ποτέ δεν παραπονιέται.
Ποτέ δεν δίνει φωνή στα συναισθήματά της. Φροντίζει για το σπίτι χωρίς να ξεκουράζεται.
Παίρνει τα τηλεφωνήματα, κανονίζει τα ραντεβού για τους ασθενείς
και κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της ώστε όταν επιστρέφει σπίτι ο γιατρός όλα να είναι εντάξει.
"Γλυκιά έξαψη", σκηνή πρώτη.
Καθίστε.
- Βγήκαν τα αποτελέσματα; - Ναι, εδώ τα έχω.
Με συγχωρείτε.
Συμβαίνει τίποτα;
Όχι, γιατί;
Φαίνεσαι χλωμή.
Όχι, ίσως να είναι επειδή δεν κοιμήθηκα καλά χθες το βράδυ.
Πρέπει να σε εξετάσω.
Και μην προσπαθήσεις καν να αρνηθείς.
Πονάς;
Όχι, δεν πονάω.
Απλά, δεν νιώθω καλά.
- Έχασες βάρος; - Ναι, έχασα.
Πόσο;
Έξη κιλά.
- Από πότε; - Εδώ και δύο μήνες.
Ακτίνες.
Ευχαριστώ.
- Ορίστε. - Ευχαριστώ.
Και αυτό;
Πόσο καιρό το έχεις;
Το πρόσεξα εδώ και δύο εβδομάδες.
- Και γιατί δεν μου το είπες; - Έτσι.
Έχεις χάσει 6 κιλά;
Μπορεί και εφτά.
Εισπνοή.
Κράτα την ανάσα σου.
Γεια σας.
Ένα απλό κρυολόγημα είναι. Είσαι λίγο αδύναμη.
Κουρασμένη είμαι.
Μπορεί να μην τα καταφέρει ως το καλοκαίρι.
Θα της το πείτε;
Όχι.
Στο καλό να πάτε.
Ευχαριστώ που ήρθατε...
Γιατρέ, γιατρέ...
Ο επόμενος παρακαλώ.
Γιατί ήρθες;
Μεγάλωσα, άλλαξα. Ήρθες να δεις τι κάνει η Marta;
Όχι, καθόλου... Γιατί θα... Marta...
Όλοι αλλάξαμε, μεγαλώσαμε.
Και εσύ επίσης.
Έχουν περάσει τόσα χρόνια. Σκληρά χρόνια.
Κρατάς επαφή με καμιά παλιά γνωριμία;
Όχι. Με καμία.
Κάποτε μου τηλεφωνούσαν, μου γράφανε. Τώρα τίποτα.
Ούτε καμία από τις παλιές φιλενάδες σου;
Άκου, η αλήθεια είναι ότι μετά την τελευταία επίσκεψή της...
η Tesia άρχισε να λέει ιστορίες για την Βαρσοβία...
και υπήρχε μια Ιψενική ατμόσφαιρα στο σπίτι.
Όχι, όχι, δεν θέλω να ακούω τέτοια.
Κοίτα.
Αυτό είναι και το μοναδικό που το ξαναφτιάξανε μετά τον πόλεμο. Αυτή τη σκηνή.
Λες και το ξέρανε ότι ο κόσμος χρειάζεται ένα μέρος για να διασκεδάζει.
Αυτό είναι το πιο σημαντικό πράγμα αυτή τη στιγμή.
Ο κόσμος το χρειάζεται να διασκεδάζει. Το θέλει!
Αλλιώς θα τρελαινόντουσαν μετά από αυτά που έχουν συμβεί.
Μη μου πεις ότι πας και χορεύεις κιόλας.
Όχι. Όχι και να χορεύω.
Όλοι έρχονται εδώ για να διασκεδάσουν.
Άλλοι έρχονται απλά για μια βόλτα και για να χαζεύουν.
Μερικές φορές έρχομαι και εγώ εδώ.
Αν δεν το έκανα, ο μοναδικός κόσμος που θα γνώριζα θα ήταν αυτός του άντρα μου και οι ασθενείς του.
Και εδώ είναι που έρχονται τα νιάτα για να διασκεδάσουν.
Κοίτα πόσο...
...πόσο όμορφοι είναι,
πόσο ζωντανοί.
Τι πίνουν;
Α, είναι ένα λικέρ από ένα φρούτο,
το καμάρι του τόπου, η σπεσιαλιτέ μας.
- Θέλεις να δοκιμάσεις; - Ναι.
Περίμενε ένα λεπτό.
Συγνώμη κυρία μου.
Αν δεν είχα και την Alina, θα ήμουν εντελώς μόνη.
Ο Janusz είναι στην Αμερική,
ο Robert και ο Zbyszek στο Λονδίνο.
Ο Robert ούτε που το σκέφτεται για να γυρίσει. Φοβάται.
Λέει ότι θα έρθει όταν αλλάξει το καθεστώς. Και αυτό ποτέ δεν αλλάζει.
Έτσι μάλλον δεν θα γυρίσει ποτέ.
Καλό είναι.
Χυμός.
- Σκέτος χυμός είναι! - Και τι περίμενες;
Σίγουρα θα ήθελαν κάτι πιο δυνατό αλλά δεν έχουν και καθόλου λεφτά.
- Τους ξέρεις αυτούς; - Ναι.
Είμαστε μια μικρή πόλη. Ο καθένας ξέρει τον άλλο ...φατσικά.
Είμαστε μια πολύ μικρή πόλη.
Ο Zbyszek μάλλον θα γυρίσει. Η γυναίκα του είναι αγγλίδα.
Θα γυρίσει μαζί της και έτσι ελπίζω να τον αφήσουν να επιστρέψει.
Έχει και δύο κοριτσάκια.
Δουλεύει στο αεροδρόμιο του Λονδίνου. Εύκολη δουλειά, προιστάμενος υπηρεσιών εδάφους.
Ίσως και να θυμάσαι τον καλύτερο, τον Janusz.
Θυμάσαι όταν ο Janusz, από μόνος του, έφερε ένα δέντρο τα Χριστούγεννα;
Θυμάσαι αυτά τα Χριστούγεννα πριν από τον πόλεμο;
Ήταν τόσο χαρούμενα, είμασταν τόσο ευτυχισμένοι,
τόσα πολλά παιδιά.
Τα δύο τα δικά σου και τα τρία τα δικά μου.
Η Alina και ο Henryk ήταν ακόμη ζωντανοί.
Η Alina ήταν μια χαρά. Ο άντρας της ήταν κομμουνιστής.
Αναρωτιέμαι εάν θα την άφηνε να δει τον αδερφό της.
Τα κορίτσια μάλλον ναι, αλλά σίγουρα όχι την κουνιάδα της;
Θεέ μου, τι εποχές!
Και το ποτάμι κυλούσε...
Ας πηγαίνουμε τώρα. Πάμε.
Ναι, θα σας δεχτεί. Πως λέγεστε;
Εντάξει. Παρακαλώ μην ανησυχείτε.
Και βέβαια θα σας δεχτεί. Ευχαριστώ.
Παρακαλώ. Οικία γιατρού.
Φοβάμαι πως όχι. Είναι στο νοσοκομείο τώρα.
Εάν είναι σοβαρό να πάτε στο νοσοκομείο.
Ναι, ναι σίγουρα. Θα σας εξετάσει εκεί.
Μα τι κάνεις εκεί;
Μην μπεις εκεί μέσα σε παρακαλώ.
Συγνώμη, ήθελα να καθαρίσω το δωμάτιο όπως μου είπατε κυρία.
Σου είπα να τα καθαρίσεις όλα, εκτός από αυτό το δωμάτιο. Δεν στο είχα πει;
Εαν δεν στο είπα, στο λέω τώρα. Παρακαλώ να μην μπεις σε αυτό το δωμάτιο.
- Συγνώμη. - Δεν μπαίνουμε εκεί μέσα.
Ορίστε. Να με συγχωρείς.
- Ορίστε, όλοι μας κοιτάνε... - Επειδή εσύ συνέχεια....
Όπως και εχθές... με την παρέα μας.... όλη η πόλη...
Σε περιμένω να έρθεις στη Βαρσοβία όπως κάθε χρόνο
την 1 Αυγούστου στο μνημόσυνο των αγοριών.
Ναι, ναι. Το προγραμματίζω όπως κάθε χρόνο.
Συγχώρεσέ με Marta.
Δεν χρειάζεται να κατηγορείς τον εαυτό σου για τίποτα.
Δεν έκανες κανένα λάθος, ούτε εσύ ούτε εγώ ούτε κάποιος άλλος.
Κανένας δεν μπορούσε να προβλέψει ότι θα ξέσπαγε η επανάσταση.
Κανένας δεν μπορούσε να το προβλέψει.
Δεν μπόρεσα να τους σταματήσω.
Κανένας μας δεν μπόρεσε. Ούτε και εγώ. Έτσι τα μεγαλώσαμε.
Ακόμη τα βλέπω λες και ήταν εχθές.
Συγνώμη.
Πως πήγε η μέρα σου; Όλα καλά;
Μια χαρά.
Ανέβαλα το ραντεβού με εκείνον τον ασθενή σου για τη Δευτέρα.
Ευχαριστώ.
Τηλεφώνησε τρεις φορές. Ήθελε να είναι σίγουρος.
- Πάρε λίγο. - Όχι, ευχαριστώ.
- Θέλεις λίγη μαρμελάδα; - Όχι, ευχαριστώ.
Ξέρεις κάτι;
Μάλλον θα πάω να κοιμηθώ, εντάξει; Είμαι τόσο κουρασμένη. Με συγχωρείς.
- Καληνύχτα. - Καληνύχτα.
- Τι ώρα θα φύγεις; - Νωρίς.
Εντάξει. Καληνύχτα.
Γιατί είσαι σήμερα μόνος;
Κάθησε σε παρακαλώ. Θα καθήσω και εγώ.
Ευχαριστώ.
Πολύ όμορφο μέρος, έτσι;
Γιατί είσαι μόνος σήμερα;
Η Halinka έφυγε.
Και ποια είναι η Halinka;
Δεν έχει σημασία.
Είναι μια φοιτήτρια, που τα ξέρει όλα.
Εγώ είμαι απλά ένα αγόρι...
- Ζουν οι γονείς σου; - Όχι.
Πέθαναν στη διάρκεια του πολέμου. Η γιαγιά μου με μεγάλωσε.
Μεγάλωσε ένα υπέροχο αγόρι.
Συγνώμη. Και γω δεν ξέρω πως μου ήρθε τώρα αυτό.
- Που πήγες σχολείο; - Στο Elblag.
Εκπαιδεύτηκα για επιθεωρητής της ξυλείας στα ποτάμια.
Δεν θα ήθελες να γίνεις κάτι άλλο;
Τώρα αρχίζεις και μιλάς σαν την Halina.
Δεν θέλω να γίνω κάτι διαφορετικό. Δεν το καταλαβαίνεις;
Γεννήθηκα για να γίνω επιθεωρητής. Πάει τέλειωσε.
Και τί θέλει η Halinka από σένα;
Θέλει να διαβάζω βιβλία
και να περπατάμε στο φεγγαρόφωτο δίπλα στο ποτάμι.
- Και εσύ προτιμάς να παίζεις χαρτιά; - Και βέβαια.
Σας είδα και τους δυο τις προάλλες στη σκηνή.
Ακριβώς.
Και εγώ θα ήθελα να διαβάζεις και να μαθαίνεις από τα βιβλία.
Μερικές φορές διαβάζω κανένα βιβλίο αλλά δεν μπορώ να τα βρω εύκολα.
Δεν μπορώ να τα αγοράσω και το χειρότερο είναι ότι πρέπει να στέλνω λεφτά στη γιαγιά μου.
Γιατί δεν παίρνεις κάποια βιβλία από εμένα;
Έχουμε αρκετά βιβλία.
Ο άντρας μου τα αγοράζει και τα φέρνει αλλά δεν έχει χρόνο να τα διαβάσει.
Έτσι μένουν ανέγγιχτα.
Ευχαριστώ.
Λοιπόν, πότε θα περάσεις;
Νομίζει ότι είναι κάποια...
Θα γίνει λέκτορας στο πανεπιστήμιο και μου λέει ότι ντρέπεται
που είναι με έναν στενοκέφαλο σαν και μένα. Εμένα πάντως δεν με πειράζει που είμαι στενοκέφαλος.
Δεν χρειάζομαι καμία επιστήμη για να επιζήσω. Νιώθω ωραία έτσι όπως είμαι.
Εάν θέλει να με παντρευτεί έτσι, έχει καλώς. Εάν δεν θέλει, δεν θα πολυσκοτιστώ.
Είσαι πολύ νέος για να παντρευτείς.
Πολύ νέος, πολύ νέος.
Αυτό ακριβώς λέει και αυτή. Αυτό όμως δεν μπορώ να το αλλάξω.
Γιατί δεν έρχεσαι αύριο;
- Ξέρεις που μένω; - Ξέρω, ξέρω.
- Ακριβώς πίσω από την πύλη του Krakowska. - Όλοι ξέρουν που μένει ο γιατρός.
Κολυμπάς;
Ναι.
Κρίμα γιατί εγώ δεν ξέρω κανένα για να κολυμπήσουμε παρέα.
Ίσως κάποτε θα μπορούσαμε να συναντηθούμε στο ποτάμι.
Πρέπει να πηγαίνω τώρα.
Αλλά να έρθεις.
Αυτό έχει φύλλα βελανιδιάς.
Αυτό είναι φτιαγμένο από σταφίδα.
Και μου είπε ότι της ανέβαινε η πίεσή της.
Να, αυτό εδώ είναι από κεράσια.
Είναι τρομερό το πόσο ξινά είναι αυτά.
Έχουν την ίδια γεύση.
Και κάθε χρόνο όταν φτιάχνω πίκλες έρχεται...
για να πάρει κάτι για την πίεσή της.
Έλα, πάμε. Δεν πρέπει να κάθεσαι εδώ.
Δεν αισθάνεσαι καθόλου ενοχές;
Δεν αισθάνεσαι ένοχος επειδή ζεις;
Γιατί εγώ αισθάνομαι ντροπή για τον εαυτό μου όταν σκέφτομαι όλους αυτούς που πεθάναν, τους γιους μας...
Υπάρχουν τόσα νέα παιδιά στη πόλη μας και τα δικά μας έχουν φύγει...
Δεν θα ήταν και τόσο νέοι πια.
Το πιο πιθανό να είχαν παντρευτεί.
Και εκτός από τα παιδιά μας στο σπίτι θα υπήρχαν και οι νεαρές γυναίκες τους.
Πόσο απαίσιο!
Σιχαίνομαι τις νέες γυναίκες.
Είναι τόσο αλαζονικές.
Πάμε. Δεν χρειάζεται να συγχίζεσαι.
Πάντα με πιάνει μια φοβερή ντροπή
όταν βλέπω νέους ανθρώπους γύρω μου.
Τα νιάτα δεν ξέρουν τι πάει να πει ντροπή.
Ξεχνάς ένα πράγμα.
Η ζωή μετατρέπεται σε θάνατο, πολύ εύκολα.
Καληνύχτα.
Δεν το πίστευα ότι θα πεθάνει και όμως πέθανε.
Έχουν περάσει 7 μήνες και ακόμη δεν το πιστεύω.
Μου είπε ότι... ότι είχε κάτι στα πνευμόνια του.
Ήταν στα σκαλιά, στο σπίτι μας, μετά το πρωινό,
καθώς περπατούσε στα σκαλοπάτια.
Ορίστεεεεεε! - Φώναξα.
Πως το ξέρεις;
Ηρέμησε, ήσυχα.
Μην φωνάζεις. Θα σε ακούσουν τα παιδιά.
Πήρα τις ακτινογραφίες. Σήμερα θα κάνω και την τομογραφία στο στήθος.
Τι ώρα;
- Το απόγευμα. - Πότε θα βγουν τα αποτελέσματα;
- Αμέσως μετά ή το βράδυ. - Ναι, αλλά παίζω.
Ηρέμησε, θα σου τηλεφωνήσω.
Συναντηθήκαμε αργότερα εκείνη την ημέρα στο θέατρο.
Δεν ξέρω...
Έφερε κάποια πλακάκια και πήγε να πάρει κάτι σωλήνες.
Του τηλεφώνησα το βράδυ.
- Πήρες τις απαντήσεις; - Όχι, θα είναι έτοιμες αύριο.
Ο γιατρός δεν ήταν εκεί.
Αύριο δεν θα μπορέσω να πάω γιατί περιμένω τον υδραυλικό.
Μαστόρευε στο θέτρο, πάνω από 2 χρόνια.
Έμενε με τους εργάτες τη νύχτα, ενώ εγώ πήγαινα σπίτι για να είμαι με τα παιδιά.
Το θέατρο είχε ανοίξει εδώ και καιρό, αλλά συνέχιζε να το φτιάχνει και να βήχει.
Μου είπε ότι ήταν αλλεργικός βήχας από τη σκόνη.
Στις 10 Ιουνίου πήρε τις απαντήσεις.
Άφησα το τηλέφωνο, μπήκα στο αμάξι...
...και πήγα στο εργαστήριο.
Εκεί υπήρχε μόνο ο θυρωρός και ένα βοηθός γιατρός. Είπα:
Σας ικετεύω, παρακαλώ βοηθήστε με. Δείξτε μου τα αποτελέσματα του άντρα μου.
Όχι, δεν μπορούμε. Ούτε ακόμη και στη γυναίκα του.
Προσωπικά δεδομένα, δεν γίνεται.
Ούτως ή αλλιώς δεν είναι έτοιμα ακόμη. Ο γιατρός έλειπε σήμερα.
Σας παρακαλώ, δείξτε μου τις απαντήσεις.
Αφού τα ξέρω όλα.
Όχι, δεν μπορούμε. Ούτε ακόμη και στη γυναίκα του.
Ήταν ένας με μούσι που ήρθε το απόγευμα;
Ναι, ο Edward Klosinski.
Έφυγε. Επέστρεψε.
Είναι πολύ άσχημα - είπε.
Πολύ άσχημα.
Θα τις έχουμε έτοιμες πρωί πρωί. Μπορείτε τότε να τις πάρετε.
Τί ώρα μπορούμε να έρθουμε;
Από τις 8, αλλά μπορεί και νωρίτερα.
Τηλεφώνησα. Είπα: Edward, τις είδα, είδα τις εξετάσεις.
Θα τις πάρουμε αύριο το πρωί από τις 7 και μετά.
Τα σιχαίνομαι αυτά.
Θα τους μηνύσω! Έρχεται κάποια ξαφνικά
και της δείχνουν ό,τι θελήσει. Ούτε που θα μου λέγανε και τίποτα εμένα.
Είναι αηδιαστικό! Τους σιχαίνομαι! Θα σου έδειχναν ό,τι και να τους ζήταγες!
Ναι, γιατί με λένε Krystyna Janda. Το ξέρω, είναι τρομερό.
Αύριο θα πάμε μαζί να πάρουμε τις απαντήσεις.
Εάν θέλεις, πήγαινε να τις πάρεις μόνος σου.
Δεν μπορώ, αύριο έρχεται ο υδραυλικός.
Θα τις δώσουν σε σένα.
Πήγα πολύ νωρίς εκείνο το πρωινό, πριν καν ανοίξουν.
Τα αποτελέσματα ήταν εκεί έτοιμα.
Δεν με ρώτησαν τίποτα, ούτε καν το όνομά μου, τίποτα.
Μου τα έδωσαν.
Κρατούσα τον φάκελο στα χέρια μου...
και περπατούσα προς το αμάξι σαν υπνωτισμένη.
Έφυγα από την πύλη και βγήκα στους δρόμους.
Βρήκα ένα μέρος να παρκάρω και άνοιξα τον φάκελο.
Ένας όγκος 8 επί 10 εκατοστά στον αριστερό πνεύμονα,
και πέντε σκιές στον δεξιό.
Σοκαρίστηκα. Τί σκιές;
Τηλεφώνησα σε μία φίλη μου γιατρό στη Γερμανία.
Το μόνο που μου είπε ήταν - Διάβασέ το. Και μετά - Λυπάμαι.
Τί είναι οι σκιές;
Μεταστάσεις.
Εξαπλώθηκαν και στα δύο πνευμόνια.
Έμεινα μετέωρη.
Δεν του τηλεφώνησα.
Έκλαψα,
ούρλιαξα, δεν μπορούσα να ηρεμήσω.
Ήταν η μοναδική φορά που έκλαψα έτσι. Δεν το ξανάκανα από τότε.
Όταν ήμουν μόνη, έκλαιγα πάντα σιωπηλά.
Έτσι κλαίω πια μέχρι και σήμερα.
Συναντηθήκαμε στο θέατρο.
Δεν με ρώτησε τίποτα. Μπήκαμε μέσα στο αυτοκίνητο, και πήγαμε...
στο νοσοκομείο στην οδό Plocka. Είχε ραντεβού με έναν γιατρό,
που ήταν φίλος ενός φίλου που είχαμε πάει μαζί για σκι.
Στην διαδρομή δεν είπαμε ούτε μια λέξη...
Υπήρχε απόλυτη σιγή.
Δεν είπα τίποτα. Αυτός προτίμησε να μην με ρωτήσει.
Δεν ρώτησε για τα αποτελέσματα.
Χτύπησε το κινητό μου. Ο Andrzej Wajda. "Γλυκιά έξαψη".
Μέχρι το νοσοκομείο, μιλούσα στο κινητό.
Για τον βοηθό του, που πιστεύει ότι τα ξέρει καλύτερα από τον δάσκαλο.
Μου έδινε συμβουλές, ότι πάντα υπάρχουν κάποιοι νέοι
στη σκηνή που νομίζουν ότι τα ξέρουν καλύτερα από τον σκηνοθέτη.
Ο Andrzej είχε τις αμφιβολίες του. Ο Edward ήταν αμίλητος.
Στο σταυροδρόμι,
λίγο πριν τη στροφή για το νοσοκομείο είπε ξαφνικά:
Φοβάμαι λίγο.
Δεν μίλησα.
Προτίμησε να μην ρωτήσει.
Πήγαμε στο γραφείο του γιατρού.
Ένας πραγματικά ήρεμος τύπος,
από αυτούς που συνήθως εμπιστευόμαστε. Πήρε τον φάκελο στα χέρια του.
Ο Edward κάθισε με την πλάτη γυρισμένη στην οθόνη που έβαλε ο γιατρός τις ακτινογραφίες.
Εγώ ήμουν αντίκρυ.
Μια ματιά ήταν αρκετή. Με κοίταξε.
Κατάλαβε ότι ξέρω τα πάντα.
Ο Edward καθόταν με την πλάτη γυρισμένη στην οθόνη.
Ο γιατρός είπε:
Έχετε διαβάσει κύριε τις απαντήσεις;
Τι άλλο θα μπορούσε να ρωτήσει.
Όχι, η γυναίκα μου μόλις τις πήρε.
Και ο γιατρός άρχισε να διαβάζει τις αναλύσεις.
Προτίμησε να τις δαβάσει παρά να πει κάτι δικό του.
Όταν μείναμε σιωπηλοί, ο Edward ρώτησε ήρεμα:
Τι με συμβουλεύετε;
Θα πρέπει να συνεχίσετε τη θεραπεία - είπε.
Πέθανε στις 5 Ιανουαρίου,
το Σάββατο στις 3 και 10 το απόγευμα.
Ανάμεσα σε δυο κουταλιές σούπας.
Τον τάιζα.
Όλες του οι φλέβες είχαν σπάσει, και ήταν αδύνατον να του δίνουμε ορό.
Ο γιατρός μου είπε:
Θα πρέπει να του δίνεις ένα κουταλάκι νερό μέσα στο στόμα του, κάθε λεπτό
για να αποφύγει την αφυδάτωση.
Κάθε λεπτό.
Και ήταν υπομονετικός.
Καθόμουν πλάι του στο κέντρο του σπιτιού,
στο κρεβάτι του, μέσα στο σαλόνι.
Ένα ειδικό κρεβάτι με οξυγόνο.
Αυτός ο ήχος από το οξυγόνο που έπαιρνε...
Στην πραγματικότητα, από τη στιγμή που τον έφερα στο σπίτι την τελευταία φορά,
την Δευτέρα, την Πρωτοχρονιά, δεν έφυγα ποτέ από το δωμάτιο.
Ήμουν εκεί κοντά του, συνέχεια.
Κοιμόμουν δίπλα του σε ένα καναπέ, που ήταν πολύ μικρός και άβολος.
Έλεγα στον εαυτό μου: Προσωρινό είναι.
Θα γίνει καλύτερα και θα πάμε πάνω στην κρεβατοκάμαρα.
Με κάποιον τρόπο θα το ξεπεράσω.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτές τις 5 νύχτες.
Ήταν οι νύχτες μου.
Τι συμβαίνει;
Τίποτα, όλα είναι εντάξει. Κοιμήσου.
Ναι;
- Καλησπέρα. - Καλησπέρα.
Όμορφα λουλούδια.
Ήρθα για να πάρω κάτι να διαβάζω,
αλλά δεν ξέρω τι.
- Ίσως κάτι από την Πολωνική φιλολογία... - Πολωνική φιλολογία...
Η Halinka σπουδάζει φιλολογία και έτσι σκέφτηκα
ότι μπορεί να της αρέσει να διαβάζω κάτι σχετικό.
Μάλλον θα την ευχαριστούσε.
Η βιβλιοθήκη είναι εκεί, αλλά εδώ θα είμαστε πιο άνετα.
Τι θα έλεγες για μια νουβέλα;
Νουβέλα...
Μια χαρά θα είναι αρκεί σ' αυτήν, να μιλάνε πολύ.
Δεν μ' αρέσει να διαβάζω περιγραφές.
Υποθέτω ότι σε μια συζήτηση μπορούν να ειπωθούν τα πάντα.
Όταν βλέπω ένα βιβλίο γεμάτο περιγραφές, αμέσως το βάζω στην άκρη.
Παρακαλώ, κάθισε.
Περίμενε ένα λεπτό.
Σου αρέσει αυτό;
Στάχτες και διαμάντια του Jerzy Andrzejewski
Πραγματικά πιστεύεις ότι μέσα από έναν διάλογο μπορείς να περιγράψεις τα πάντα;
Και τα τοπία, το ποτάμι μας;
Καλό φαίνεται.
Τι μπορεί να πει κάποιος για ένα ποτάμι;
Το ποτάμι είναι ποτάμι,
δεν έχεις να πεις και τίποτα άλλο. Νερό,
φυτά, άκοροι...
Έχεις δει τον κήπο μας; Πόσο όμορφα είναι που όλα τώρα ανθίζουν;
Ξέρεις για μένα, επειδή δεν ξέρω τίποτα από φυτά και τα ονοματά τους
όλα είναι τα ίδια, ανθίζουν και μυρίζουν.
Πόσων χρονών είσαι;
Σας το είπα ήδη: Είκοσι.
Είκοσι.
Είκοσι χρονών.
Είναι τόσο ιδιαίτερο να είσαι είκοσι...
Τι το ιδιαίτερο έχει;
Όλοι έχουν κάποια ηλικία...
Είναι αλήθεια ότι επισκευάζουν τα αναχώματα μετά την πλημμύρα;
Σωστά. Και συμμετέχω και εγώ, εθελοντικά.
Πηγαίνεις ποτέ εκεί; Πραγματικά ανεβαίνει το νερό;
- Κινδυνεύουμε από πλημμύρες; - Τα καπρίτσια του νερού είναι απρόβλεπτα.
Και... δεν πηγαίνω εκεί γιατί δεν έχω κανέναν για παρέα.
Εσύ; Εσύ δεν έχεις κάποιον για να πας;
Εκτός εάν θέλατε να έρθετε εσείς για παρέα μου.
Εγώ;
Εντάξει. Αύριο.
Εντάξει λοιπόν.
- Είσαι ελεύθερος το μεσημέρι; Στις 12; - Ναι, είμαι.
Να συναντηθούμε κάτω από τη γέφυρα, στο ποτάμι. Να κολυμπήσουμε κιόλας.
Εντάξει.
Πρόσεχε!
Κυρία.
Κυρία, ένα αγόρι σε ένα ποδήλατο είναι εδώ για να σας δει.
- Πες του να περιμένει. Έρχομαι αμέσως. - Βεβαίως.
Καλημέρα.
Καλημέρα από την εταιρία ξυλείας του ποταμού.
Αγαπητή κυρία,
Εχθές ήμουν τόσο σαστισμένος που κανονίσαμε να βρεθούμε το μεσημέρι,
την ώρα που ακόμη δουλεύω. Θα σχολάσω μετά τις 4.
Μπορείτε να είσαστε στην ακτή εκείνη την ώρα στο μέρος που συμφωνήσαμε;
Με σεβασμό: Boguslaw K.
Ποιος του το έγραψε;
Εντάξει, να του πεις ότι θα είμαι εκεί. Ευχαριστώ.
Κυρία.
Συγνώμη που άργησα αλλά έπρεπε να ξεπροβοδίσω την Halinka.
Δεν έφυγε λοιπόν;
Δεν είχε λεφτά για το εισιτήριο.
Χρειάστηκε να της δώσω εγώ ότι είχα, και έτσι τώρα είμαι αδέκαρος.
Θα σου δώσω εγώ λεφτά.
Αλήθεια;
Πάμε.
Πρέπει να μαζέψουμε άκορους. Αύριο είναι Πεντηκοστή,
και το σπίτι πρέπει να στολιστεί. - Γιατί; Γιατί στολίζουμε τα σπίτια;
Είναι το τέλος της άνοιξης,
η γιορτή του καλοκαιριού, η αρχή της ζωής.
Όλα ξυπνούν και αναδίδουν ένα άρωμα.
Δεν το μυρίζεις;
Δεν το αισθάνεσαι;
Είναι η γιορτή της ζωής.
- Τί σκέφτεσαι; - Τίποτα.
Την Halinκa?
Την Halinκa.
Η πλάτη σου είναι γεμάτη με άμμο. Θα στη βγάλω.
Με μια βουτιά και θα φύγει.
Μα τι κάνετε κυρία;
Τι κάνεις;
Είσαι τόσο καλή.
Ποτέ να μην λες σε μια γυναίκα ότι είναι καλή.
- Και τότε τί να λέω; - Τίποτα.
Χρειαζόμαστε αυτά τα χόρτα.
- Ορίστε, πάρε μερικά. Θα φέρω και άλλα. - Όχι, αρκετά είναι.
Όχι δεν είναι. Εάν δεν φέρω και άλλα, θα παραπονιέσαι ότι είμαι τεμπέλης...
Μισό λεπτό. Άσε με να φέρω λίγα ακόμη από αυτά τα φυτά σου.
Έλα τώρα.
Τι γίνεται; Τι συμβαίνει;
Γιατί βυθίζεται;
Marcin, τι συμβαίνει; Τι έγινε;
Κύριοι, ελάτε προς τα εδώ.
Συμβαίνει κάτι;
Κυρία!
Συμβαίνει κάτι;
Στέλνουμε ένα αμάξι στην άλλη πλευρά. Παρακαλώ να περιμένετε εκεί.
Κυρία!
- Υπάρχει ένα σακάκι δίπλα σας. - Ευχαριστώ.
- Είσαστε πραγματικά εσείς;... - Ναι, εγώ είμαι.
Θα μου δώσετε αυτόγραφο;
Γυρίζετε κάποιο φιλμ εδώ κοντά;
Από τις 12 Ιουνίου ξέραμε ότι ήταν άρρωστος. Ήδη είχαμε περάσει στον δευτερο κύκλο της χημειοθεραπείας.
Τα πήγαινε μια χαρά.
Ξύπνησα τη νύχτα. Ήταν ξύπνιος.
Krysia, γιατί να μην πάμε στην Ιταλία μετά από όλα αυτά;
Ποτέ σου δεν πήγες διακοπές.
Τότε κατάλαβα ότι δεν ήθελε να γυρίσω αυτήν την ταινία.
Ότι ήθελε να είναι συνέχεια μαζί μου.
Άρχισα να κλαίω.
Με κοίταξε και μου είπε: Ο Andrzej θα σε περιμένει, μην ανησυχείς.
Δεν μπορώ να σκεφτώ την "Γλυκιά έξαψη" χωρίς να σκεφτώ και αυτόν.
Ο θάνατος πλανιέται πάνω από αυτό το κείμενο. Ένας λόγος είναι και το ότι έχει πεθάνει.
Και; Δεν είναι εκεί;
Τον αγαπώ.
Ήταν η αγάπη μου στη ζωή και στον θάνατο,
από τη στιγμή που κατάλαβα ποιος ήταν
και πως ήταν.
Πάντα ήταν όμορφα αναμεταξύ μας.
Ξέραμε ότι ο ένας είχε τον άλλο, με είχε και τον έιχα.
Ό,τι και να συνέβαινε, ό,τι και να γίνοταν.
Ειλικρινά δεν ξέρω πως μπόρεσα και έπαιξα εκείνη την ημέρα.
Ήξερε ότι μετά από πολύ καιρό απραξίας, θα ήμουν πολύ ανασφαλής με τον τρόπο που θα έπαιζα.
Ήξερε ότι είχαν πουληθεί όλα τα εισιτήρια.
Ακόμη και το θάνατό του όρισε έτσι, ώστε να τα καταφέρω στην παράσταση.
Έτσι όπως έκανε πάντα όσο ήμασταν μαζί.
Τη νύχτα της Παρασκευής, ξημερώνοντας Σαββάτο, δεν μπορούσα να κοιμηθώ.
Καθόμουν στο κρεβάτι του. Έκλαιγα.
Ξύπνησε γύρω στις 2 το πρωί. Μου είπε: Δεν κοιμάσαι;
Edward, πες μου τι να κάνω;
Τί να κάνω; Να σε πάω ξανά στο νοσοκομείο;
Μου είπε: Όχι, εντάξει είμαι. Θέλω να είμαι στο σπίτι.
Και μετά, ξαφνικά,
μου είπε: Μπορώ να σε αποχαιρετήσω και να φύγω τώρα;
Νόμιζα πως αστειευόταν.
Πάντα εγώ αντιδρούσα έτσι.
Όταν ήθελα κάτι να εξαφανιστεί, προσποιόμουνα ότι δεν ήταν εκεί.
Το Σάββατο καθόμουν στο πλάι του,
χαρούμενη που έφυγαν όλοι.
Κάποια στιγμή άνοιξε τα μάτια του,
το βλέμμα του απλανές.
Μετά έβγαλε έναν αναστεναγμό...
...σαν να ένιωθε ανακουφισμένος.
Έκλεισε τα μάτια του.
Η Kasia, η αδερφή του, με ρώτησε:
Krysia, πες μου, πέθανε;
Δεν ξέρω - απάντησα.
Δεν ξέρω.
Είχα σαστίσει τελείως.
Τον φίλησα στα χείλη.
Ένιωσα ότι άρχισε να παγώνει.
Πως θα μπορούσα να παίξω εκείνο το βράδυ;
Δεν το καταλαβαίνω αυτό.
Βοήθεια!
Bogus, Bogus!
Πνίγεται... Εκεί...
- Δεν είναι εδώ! - Έλα εδώ! Έλα!
Bogus!
- Τον βρήκες; - Όχι, στα δεξιά...
- Εκεί είναι; - Πιο δεξιά...
Πιο δεξιά...
- Τον βρήκες; - Όχι. Δεξιά...
Στη μέση...
Εδώ είναι! Έλα εδώ! Τον βρήκες;
Πιάσ΄ τον απ΄ το χέρι. Bogus! Γρήγορα, γρήγορα στην ακτή!
Τράβα τον!
Πιάσε τον από τα χέρια.
Πάω να φωνάξω τους άλλους, θα χρειαστεί μαλάξεις.
Περίμενέ με.
"Στη μνήμη του Edward Klosinski"